الشيخ رسول جعفريان

105

تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)

موفقيات بگوييم كه متأسفانه ، نُسَخ باقى مانده از اين كتاب كامل نبوده و تنها بخشى از كتاب ، كه بايد گفت نسبتاً مفصل است ، در اختيار ما قرار گرفته است . با اين حال محقق آن تلاش كرده تا قسمت مفقود آن را با كمك اخبارى كه ديگران در قرنهاى گذشته از آن برگرفته‌اند به نوعى بازسازى كند . لذا « قسم الضائع » آن كه شمال 58 خبر تاريخى بوده و عمدتاً از شرح نهج البلاغهء ابن ابى الحديد است ، در پايان كتاب ( ص 573 به بعد ) آمده است . بايد از محقق به خاطر ضميمه كردن اين بخش سپاسگزار بود . به نظر مىرسد كه فاش گويى اين كتاب در اخبار تاريخى ، آن را براى متعصبان ، غير قابل تحمل كرده و از اين جهت كتاب مزبور همانند بسيارى از آثار ديگر قرن سوم مورد بىمهرى قرار گرفته و به همين دليل بخش متنابهى از آن از بين رفته است . به رغم آنكه خاندان زبير با بنى هاشم روابط مناسبى نداشته است ، اخبار الموفقيات ، اخبار قابل توجهى دربارهء امام على - عليه السلام - دارد . يك از جالبترين آنها تحت عنوان « رسول الله يوصى بولاية على » چنين است : . . . عن عمار بن ياسر قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : اوصى من آمن بالله و صدقنى بولاية على بن أبى طالب ، من تولّاه فقد تولّانى و من تولّانى فقد تولّى الله ، و من أحبّه فقد أحبّنى و من أحبّنى فقد أحبّ الله عزّوجل . « 1 » وى در ادامه ، سه سند ديگر براى اين خبر نقل كرده است . اين امر نشان تأكيد مؤلف بر درستى حديث است . عمر بن شبّه ( 173 - 262 ) ابوزيد عمر بن شبه بن عبيد نميرى بصرى ( از موالى بنى نمير ) از مورخان بصرى بنام است . نگاشته‌هاى وى از مصادر مهم آثارى است كه در دوره‌هاى بعد تدوين شده است . ابن نديم از وى ياد كرده و فهرستى از تأليفات وى را آورده است . عمدهء آثار وى دربارهء كوفه و بصره و مكه و مدينه و برخى آثار ادبى و نسبى است : كتاب الكوفه ، كتاب البصرة ، كتاب امراء الكوفة ، كتاب امراء البصرة ، كتاب امراء مدينة ، كتاب مقتل عثمان ، كتاب محمد و ابراهيم ابنى عبد الله بن حسن و . . . « 2 » اثر مهم و پر ارج برجاى ماندهء وى كتاب تاريخ المدينة المنورة است كه بر اساس تنهاترين نسخه با تحقيق فهيم محمد شلتوت در چهار جزء ( دو مجلد ) چاپ شده است . « 3 »

--> ( 1 ) . اخبار الموفقيات ، ص 312 ، ش 171 ( و شماره‌هاى 172 - 174 ) ( 2 ) . الفهرست ، ص 125 ( 3 ) . افست قم ، دارالفكر ، 1410